Çocuk Neden Yalan Söyler?

Image 06

1- Çocuklar, yedi yaşından küçük ise zaten söylediği yalan, yalan sayılmaz. 6 - 7 yaşlarından önce gözlenen abartılı anlatımlar ve hayali ifadeler, gerçeği çarpıtma olarak değerlendirdiğimiz yalan söyleme davranışı ile karıştırılmamalıdır. Çocukların gerçeği kavrama yeteneği 6 - 7 yaşından itibaren gelişmektedir. 6 yaşından büyük çocuklar ise yalana çeşitli nedenler ile başvururlar. Çocuklarda yalan söylemenin nedenleri; suçluluk duygusu, güvensizlik, aşağılık hissi, saldırganlık ve kıskançlık, korku ve endişe, aile fertlerinin bu konuda kötü örnek oluşu, çocukta zeka geriliği, etrafında bulunanların gözüne girme girişimi, dikkat çekme, övgü dolu sözler işitme isteği gibi pek çok şey olabilir.

Çocuk, olmayan şeyleri anlatmaktan, abartmaktan çok hoşlanır. Ayrıca arkadaşlarının yanında bir yer edinebilmek için de yalana başvurabilir. Şöyle ki; babasını hayalindeki gibi anlatır, kardeşi, ablası yoksa var olduğunu söyleyebilir Öyleyse “Hangi çocuklar ilgi çekmek için yalan söyler?” sorusu aklımıza gelebilir., öz güveni düşük, kendini yetersiz ve değersiz gören çocuğun yalan söylemesi daha beklenebilir bir durumdur. Ayrıca ailesi aşırı beklenti içinde olan çocuklar, onların sevgilerini kaybetmemek için yalana başvurabilir.

2- Biz anne babalar, bazen -farkına olmayarak- onlar yaptıklarında ceza verdiğimiz, yapma dediğimiz davranışlarda bulunuruz. Mesela; Telefondaki birine “evde yok” dedirtmemiz, bitmeyen ya da yapmadığımız işe “bitti” ya da “yaptım” dememiz, gitmek istemediğimiz bir yere evde oturduğumuz halde kendimizi başka bir yerde gibi göstermemiz hep yalandır. Bize göre masum görünen minik yalanlarımız çocuklarımız için gerçek yalanlardır ve “Annem - babam yalan söylüyorsa ben de söyleyebilirim” diye düşünür. Çocuklarımız bizim davranışlarımızı modelleyerek öğrenir. -yalan söylemelerini engellemek için- küçük dediğimiz yalanları söylemeyebiliriz. Çocuğumuzun yalan söylediğini fark ettiğimizde neden o an yalan söyleme ihtiyacı içinde olduğunu düşünmeliyiz. Ve bizler Gelen telefona neden çocuğumuza yok dedirttiğimizi, neden telefona cevap vermediğimizi, gelebilecek tepkilere karşı kendimizi ifade etmekten neden kaçındığımızı dolayısıyla neden yalan söyleme ihtiyacı hissettiğimizi kendimize sorabiliriz.Böylece çocuklarımızla empati yapabiliriz. Eğer çocuğumuzu kardeşleriyle, arkadaşlarıyla ya da başkalarıyla kıyaslıyorsak, akranına benzemek için de çocuk yalan söyleyebilir. Çocuklar ebeveynlerinin kabulünü alma, sevilme, beğenilme ihtiyacındadır. Bizlerden gelebilecek en ufak ilgi ve takdir onların davranışlarının gelişmesinde çok önemli olduğu için yalana başvuracak ya da saklayacaktır.

3- Çocuklar özlem duydukları, olmasını istedikleri şeyler için yalan söylerler Mesela; (babasından ayrı yaşayan bir çocuğun her gün babasının kendisini aradığını söylemesi). Çocuk çevresinin hayranlığını kazanmak için yalan söyler. Arkadaşlarına babasının arabası olmadı halde son model kırmızı bir arabası olduğunu söylemesi Anne – babası sevgi ve ilgisini paylaşmamak için yalan söyler. Çocuk, anne babasına ablasının, kardeşinin onu dövmediği halde kendisini dövdüğünü söylemesi. Erken çocukluk döneminde aşırı ödüllendirilen çocuklarda yalan söyler. Aşırı ödüllendirilen çocuk, okuldaki arkadaş, öğretmen vb. kişilerden de aynı ödüllendirmeyi bekler. Bunu da elde etmek için yalan söyleme tutumu içine girer. Ya da hiçbir davranışı ödüllendirilmeyen çocuk yalan söyleme gereksinimi duyabilir.

4- Çocuğumuzun yalancı olmasını istemiyorsak… Önemli olan, çocuğu yalana itecek durumlara meydan vermemektir. Anne ve babalar çocuklarına model olduklarını akıldan çıkarmamalı ve doğru model olmalıdırlar.

Ebeveynin söyledikleri ile davranışları arasında tutarlılık olmalı. Öncelikle çocuğun yalan söylemesini engellemek için ne tür yalanlar söylediğini tespit edin.

Ardından bu yalanlara nelerin yol açtığını öğrenmeye çalışın. Sonra da onunla iletişim kurun.

Çocuğunuzun sizi örnek aldığını bilin ve ne olursa olsun asla yalan söylemeyin. Yaptığı bir hatadan ötürü onu cezalandırmayın, tehdit etmeyin, baskı altına almayın.

Çocuğunuz fazla duygusal ise, kaygılarına ve gerilimine bağlı yalan söylemesi doğal. Bu yüzden ona güven verin, böyle bir durumda öfkelenmeyin, çocuğunuzu kınamayın.

Anne ve babalar çocuklarını çok iyi tanımalı çocuktan beklentilerini çok yüksek tutmamalı. Çocuklarınızı, kardeşi ve çevresindeki diğer insanlar ile kıyaslamayın. Çocuk istek, sıkıntı, kaygı ve endişelerini anne -babası ile konuşabilmelidir. Çocuğu dinlemek ve çözüm yollarını kendisinin bulmasına yardımcı olmak gerekir.

Yalan söylemekte ısrar eden çocuğa ulaşmanın yolu, kendisini yalan söylemeye iten sorunların çözülmesine yardım etmek ve yalan söylemeyi gereksiz kılacak bir ortam hazırlamaktır.

Çocuğunuz yalan söylediğinde ona bu söylediğinin yalan olduğunu anladığınızı hissettirmeniz önemlidir. Anne - baba bir avcı gibi çocuğun yalanını yakalamaya çalışmamalıdır. Bu çocuğa güvenmediğinizi gösterir ve çocuk nasıl olsa güvenmiyor diye yalan söylemeye devam edebilir. Çocuğa yeterli ilgi ve sevgi gösterilmelidir.

İnsanın her yaşta takdir edilmeye ve onaylanma ihtiyacı vardır. Çünkü çoğu kez onaylanma ihtiyacı nedeniyle yalan söylüyor olabilir.

Yalan söylediği konu üzerinde konuşulmalı, yalanın ileride ona zarar verebileceği anlayabileceği şekilde ve örneklerle anlatılmalıdır. Onun kendine güvenmesini sağlayacak sorumluluklar verilmeli. Çocukla sağlıklı bir ilişki ve iletişim kurup, onun kendini özgürce ifade edebilmesi sağlanmalı. Bunun içinde onu dinlemeli, yargılamadan ilişki kurmaya çalışılmalı. Kesinlikle başka çocuklarla ya da kardeşlerle kıyaslamamaya özen gösterilmeli.

Yalan, bazen bir patoloji (hastalık) belirtisi de olabilir. Ağır psikolojik dengesizliklerde ya da kişilik bozukluklarında yalana rastlanabilir. Bu durumlarda uzman yardımı alınmalı. Her şeye rağmen yalana başvuruyorsa bir uzmandan yardım alınmalıdır.